معرفی رشته های صنایع دستی

صنایع دستی ایرانی، کالای تزئینی لوکس و محبوب کشور های عربی

صنایع دستی زیبای ایرانی

صنایع دستی، تاریخ ایران زمین

صنایع دستی هر کشور، برگرفته از تمدن، فرهنگ و بخشی از تاریخ آن است؛ به عبارتی دیگر، نشانه‌ها و آثاری از هویت و فرهنگ مردم آنجا می‌باشد. به طور کلی صنعت دستی یعنی هنری که بوسیله ابزار و لوازم بومی شکل گرفته و کاربردی است.

ایران از جمله کشور هایی است که تاریخ غنی، آثار باستانی کهن و صنایع دستی ارزشمندی دارد؛ به همین خاطر صنایع دستی اینجا از محبوبیت، مشهوریت و طرفداران بسیاری برخوردار است. صنایع دستی ایران از باارزش‌ترین آثار هنری کشوربه شمار می‌روند و جلوه ای از فرهنگ اقوام ملی مان هستند. در آثار تاریخی ایران و کشفیات باستان شناسان، نشانه هایی از وجود هنر های دستی و صنایع کاربردی کهن به چشم می خورد و هر کدام مربوط به دوره ای خاص بوده و در آن دوره محبوبیت بسیاری داشته است. در حال حاضر نیز صنایع دستی ایران در جهان مشهور و محبوب است و فرش و گلیم از مهم‌ترین آنهاست؛ و البته صنایع دستی ایرانی سهم قابل توجهی از کالاهای صادراتی کشور را به عهده دارند. از طرفی دیگر به دلایل ذیل افزایش کارگاه های تولیدی صنایع دستی بسیار مفید، اشتغال‌زا و کمک کننده به اقتصاد کشور است:

امکان گسترش در مناطق محروم و اشتغالزایی

آسیب بسیار ناچیز به طبیعت در مقابل ماشین آلات کارخانجات

تهیه ساده مواد اولیه

تولید شده توسط دست، ظریف و ارزش بیشت نسبت به محصولات کارخانه‌ای

انواع صنایع دستی ایران کدامند؟

هرکدام از استان ها و مناطق، با توجه به شرایط آب و هوایی، منابع در دسترس و تاریخ و افسانه های خاص خود، هنری متفاوت دارند و صنایع دستی مختلفی را تولید می کنند، به همین خاطر ایران از تنوع صنایع دستی بسیاری برخوردار است. البته در طول سالیان و با گذشت زمان تغییرات بسیاری در طرح و نقش و نحوه تولید یک محصول صنایع دستی بوجود آمده، اما باید توجه داشت که اساس و پایه این هنر‌ها، هنوز همان روش‌ها و نقوش قدیمی هستند. تعدادی از صنایع دستی اصیل، پرطرفدار و نفیس ایرانی عبارتند از: صنایع دستی نساجی و بافندگی اعم از فرش، گلیم و جاجیم بافی، زیور آلات، کار با مس همچون فیروزه کوبی، میناکاری و خاتم کاری، رودوزی های سنتی مانند پته دوزی، سوزن دوزی و ملیله دوزی، صنایع سفالی، صنایع چاپی، نمدمالی، صنعت آبگینه، حصیر بافی و صنایع دستی سنگی.

صنایع بافندگی

صنعت بافت و نساجی از اصیل ترین و کهن ترین هنر های ایران زمین به شمار می رود. از دیرباز این هنر در ایران رواج داشته و تاکنون نیز ادامه دارد. فرش و گلیم دستباف ایرانی شهرت جهانی داشته و در طرح و اندازه های متفاوت بافته می شود. بافت های دستی و سنتی ایرانی دارای زیباترین نقوش، مرغوب ترین مواد اولیه و بهترین ترکیب رنگی است و به همین خاطر در جهان زبان زد است. قالی و قالیچه، گیلم، زیلو و گبه در ردیف پرطرفدارترین هنرهای دستی ایرانیان قرار دارند و از محصولات مهم صادراتی ایران به دیگر کشور ها محسوب می شوند. در شهر های اصفهان، یزد، کرمان، کاشان، قشقایی و بختیاری صنایع بافندگی وجود دارد و هنرمندان و بافندگان بسیاری در این حرفه فعالیت دارند؛ ولی هرکدام با طرح ها و نقوش خاص منطقه خود قالی هایشان را تزئین می کنند.

صنایع بافندگی ایران محبوب همه کشورها

ساخت زیورآلات

ساخت زیورآلات از دیگر صنایع دستی ایران است که رواج فراوانی دارد و امروزه نیز مانند گذشته همچنان پررونق می‌باشد. در گذشته این زیورآلات نشان دهنده قومیت، آداب و رسوم و دیگر نشانی های مربوط به یک فرد بوده و امروزه جنبه تزئینی پیدا کرده است. تولید زیورآلات با روش طلاکوبی و فیروزه کوبی و استفاده از چرم، سنگ‌های قیمتی، نقره، مس و دیگر لوازم و فلزات در مناطق متفاوت ساخته و عرضه می شوند. در استان اصفهان، بیشتر از روش فیروزه کوبی روی مس و طلاکوبی برای تهیه زیورآلات استفاده می شود و به علت ظرافت به کار رفته در تولید آن و محبوبیت این دسته از زیورآلات، کارگاه های بسیاری در اصفهان به این فعالیت مشغولند. تاریخچه تولید زیورآلات سنتی در ایران به سال ها پیش باز می گردد.

هنر زیبای ساخت زیور آلات ایرانی

صنعت آبگینه

ساخت ظروف و لوازم شیشه ای از نخستین صنایع بشریت است و قدیمی ترین نمونه های این هنر در خاور میانه یافت شده است. با توجه به این کشفیات هنر شیشه گری از دوره پارت ها و ساسانسان در ایران زمین رایج بوده و دوره سلجوقیان را می توان دوران اوج و شکوفایی شیشه گری در ایران دانست. صنعت آبگینه به طور کلی به دو روش انجام می شود: دمیدن آزاد یا دمیدن در قالب. با گذشت زمان تغییرات بسیاری در شیشه گری دستی پدید آمده و قطعا این صنعت با آنچه که در گذشته بوده تفاوت دارد؛ اما پیوسته از هنر های محبوب و کاربردی محسوب می شود. ظروف شیشه ای از پر طرفدارترین محصولات تولیدی ایران هستند و نقش مهمی در صادرات ایران دارند و این آثار هنری میان کشور های عربی محبوبیتی خاص و طرفداران بسیاری دارند.

هنری از جنس مس

هنر مسگری از هنر های قدیمی و صنایع کهن ایران است. سابقه این را با مشاهده آثار به جا مانده، می توان به حدود پنج هزار سال قبل نسبت داد و گفته می شود که نخستین مسگران ایرانیان بوده اند. از زیرشاخه های هنر مسگری و کار با مس می توان حکاکی، قلم زنی و مس کوبی را نام برد. هم اکنون در استان های اصفهان، کاشان، زنجان، شیراز و کرمان این هنر رواج دارد و مناطق ذکر شده از اصلی ترین و مشهورترین مراکز مسگری ایران هستند. بهتر است بدانیم، ظروف و لوازم مسی علاوه بر جنبه زیبایی و زینتی، از خواص درمانی نیز برخوردارند. طبق تحقیقات انجام شده، تنظیم هورمون ها، جلوگیری از افسردگی و سرطان، تقویت کنندگی سیستم ایمنی و ضد عفونی کردن غذاها از خواص مس و ظروف مسی هستند.

مس زیبای ایرانی

رودوزی های سنتی

هنر رودوزی به ویژه پتینه دوزی، بیشتر در استان های کرمان، زرند و رفسنجان رایج است و زنان و دختران خانه دار با الهام گرفتن از پنداشته ها و افکار خودشان طرح هایی را روی پارچه پشمی به وسیله کوک های رنگی پیاده می کنند. از معروف‌ترین شاخه‌های رودوزی می‌توان به سوزن دوزی، ملیله دوزی، پته دوزی و قلاب دوزی اشاره کرد. این هنر برای تزئین کردن سجاده ها و جانماز ها نیز کاربرد دارد و به همین خاطر کشورهای عربی از سجاده های رودوزی شده استقبال می کنند. اساس این هنر به علت علاقه انسان ها به تزئین و زیبایی لباس و دیگر وسایل مانند انواع رواندازها و رومیزی شکل گرفته است. پس از شکل گرفتن صنعت رودوزی، البسه و پارچه ها رنگ و روی دیگری به خود گرفتند؛ اصالت و طرح و رنگ های جذاب در این هنر از عوامل محبوبیت و پرکاربرد بودن صنعت رودوزی میان ایرانیان و دیگر کشورها شده است.

صنایع دستی، محصولات خوب صادراتی

صنایع دستی ایران زمین، محصولاتی بی همتا هستند به گونه ای که کشورهای عربی طرفدار محصولات صنایع دستی ایران هستند و به آن علاقمندند. در حال حاضر، از 400 رشته شناخته صنایع دستی 300 رشته آن در ایران تولید می شود و با این اوصاف ایران سی و یکمین صادر کننده صنایع دستی است و اغلب تولیدات بومی کشور خودمان است. همانطور که قبلا گفتیم، محصولات صنایع دستی از مزایای بسیاری برخورداند و به همین خاطر ارزش افزایش کارگاه های تولیدی و اهمیت بیشتر را دارا هستند؛ این دسته از محصولات در سراسر دنیا محبوب هستند و با استفاده از این فرصت، می توانیم تکیه خود را از فروش نفت برداریم و اقتصاد مستحکم تری را برا خود و نسل های آینده مان رقم بزنیم. اقتصاد اکثریت کشور های عربی به فروش نفت و گاز وابسته است؛ عربستان سعودی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان نفت خام در جهان است. این کشور حدود یک پنجم کل ذخایر نفتی اثبات شده جهان را در خود جای داده‌است. فروش نفت، ۹۵٪ از صادرات و ۷۰٪ درآمد دولت را تشکیل می‌دهد. هر چند اخیراً صادرات غیرنفتی‌اش نیز افزایش یافته‌است. منابع انرژی عربستان باعث تبدیل این کشور سلطنتی بیابانی به یکی از ثروتمندترین کشورهای دنیا شده‌است.

صادر کردن صنایع دستی به جهان عرب به ویژه عربستان، فرصتی مناسب برای گردشگری و توسعه صنایع دستی است. همانطور که ذکر شد؛ بسیاری از محصولات صنایع دستی ایران محبوب کشور های عربی هستند. از جمله این محصولات می توان زیورآلات، محصولات شیشه گری، هنر مسگری و رودوزی های سنتی ایرانی است. به کار بردن هنر رودوزی بر روی سجاده ها و جانماز ها، آنها را به محصولاتی محبوب برای مسلمانان مبدل کرده است.

کشور قطر نیز، از ثروتندترین کشورهاست که اقتصادش متکی بر صادرات نفت و گاز می باشد و یکی از بهترین بازار های صادراتی ایران محسوب می شود. مهم‌ترین دلیل تبدیل شدن قطر به بازار صادراتی حائز اهمیت ایران، رابطه خوب سیاسی ایران و قطر است. صادرات ایران به قطر، در طی چندسال اخیر افزایش داشته؛ اما نمودار های جهانی نشان می دهند که جای خالی محصولات ایرانی در این بازار حس می شود.

سخن پایانی

به جای جای ایران سفر کردیم و تا جهان عرب پیش رفتیم. درباره صنایع دستی مختلف آموختیم و علل محبوبیت آنها را درک کردیم؛ و دریافتیم که صنایع دستی کشورمان بسیار ارزشمندند و باید آنها را بیشتر در بازار دنیا به فروش برسانیم. همسایه های عربی‌مان نیز از مناسب‌ترین کشورها برای صادرات محصولاتمان به شمار می‌روند.

چرا که هم علاقه بسیاری به صنایع دستی ایران زمین دارند و هم روابط نسبتا مناسبی با آنها برقرار کرده ایم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *